Trước nguy cơ bệnh dại vẫn tiềm ẩn trong cộng đồng, ngành Y tế Quảng Trị đang tăng cường giám sát, truyền thông, điều trị dự phòng, đồng thời khuyến cáo người dân nâng cao ý thức quản lý vật nuôi và chủ động tiêm phòng khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh cắn, cào.

Bệnh dại là bệnh viêm não tủy cấp tính do vi rút dại gây ra, lây truyền từ động vật sang người chủ yếu qua vết cắn, vết cào hoặc nước bọt của động vật mắc bệnh tiếp xúc với vùng da bị tổn thương hoặc niêm mạc. Khi các triệu chứng lâm sàng như sợ nước, sợ gió, co giật hoặc liệt đã xuất hiện thì người bệnh gần như không còn khả năng cứu chữa. Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người bị phơi nhiễm được xử trí đúng cách và tiêm vắc xin, huyết thanh kháng dại kịp thời.

Tiêm vắc xin phòng dại là biện pháp hiệu quả nhất để ngăn ngừa bệnh dại

Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của Bộ Y tế, tính đến ngày 3/8/2026, cả nước ghi nhận 45 trường hợp tử vong do bệnh dại tại 19 tỉnh, thành phố. Hầu hết các trường hợp tử vong đều không được tiêm vắc xin phòng dại sau khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh cắn. Thực tế này gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự chủ quan của người dân trong việc phòng bệnh và xử trí sau phơi nhiễm.

Tại Quảng Trị, đến ngày 31/7, toàn tỉnh ghi nhận 1 trường hợp tử vong nghi liên quan đến bệnh dại xảy ra tại thôn 1, xã Kim Phú. Mặc dù tăng 1 trường hợp so với cùng kỳ năm 2025, địa phương vẫn kiểm soát trong ngưỡng chỉ tiêu khống chế của tỉnh. Thực tế này cho thấy bệnh dại vẫn luôn tiềm ẩn nguy cơ trong cộng đồng nếu người dân còn chủ quan, không quản lý tốt vật nuôi hoặc không đến cơ sở y tế ngay sau khi bị động vật cắn.

Theo các chuyên gia, thời gian ủ bệnh ở người thường từ 1–3 tháng sau khi bị phơi nhiễm, tuy nhiên, cũng có trường hợp chỉ vài ngày hoặc kéo dài nhiều tháng, thậm chí vài năm. Thời gian ủ bệnh phụ thuộc vào vị trí vết cắn, mức độ tổn thương và lượng vi rút xâm nhập; vết cắn càng sâu, càng gần đầu, mặt, cổ hoặc các vùng có nhiều dây thần kinh thì nguy cơ phát bệnh càng sớm. Chính vì vậy, người dân tuyệt đối không nên chủ quan khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh dại cắn, cào hay liếm lên vùng da bị xây xát.

Song song với công tác giám sát dịch tễ, hoạt động điều trị dự phòng sau phơi nhiễm tại Quảng Trị được duy trì thường xuyên. Đến hết tháng 7/2026, toàn tỉnh có hơn 7.400 người được tiêm vắc xin phòng dại (tăng 13,5% so với cùng kỳ năm 2025), trong đó có 1.033 trường hợp được chỉ định tiêm huyết thanh kháng dại (tăng 26,7%).

Để nâng cao hiệu quả phòng, chống bệnh dại, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh tăng cường công tác giám sát, thống kê tình hình tiêm vắc xin; phối hợp với ngành thú y theo dõi động vật nghi mắc bệnh và xử lý ổ dịch khi cần thiết. Ngành Y tế cũng chuẩn bị tập huấn cho cán bộ y tế cơ sở, tăng cường hướng dẫn tư vấn, thống kê và quản lý các trường hợp phơi nhiễm, góp phần bảo đảm người dân được tiếp cận điều trị dự phòng đúng và kịp thời.

Truyền thông phòng, chống bệnh dại tại cộng đồng

Công tác truyền thông được triển khai đến cộng đồng, nhất là tại các địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã tổ chức 3 lớp truyền thông lồng ghép phòng, chống các bệnh truyền nhiễm tại các xã Triệu Bình, Khe Sanh và Nam Gianh, qua đó người dân được cung cấp kiến thức, hướng dẫn nhận biết nguy cơ, xử trí đúng sau khi bị động vật cắn, đồng thời vận động tiêm phòng dại cho chó, mèo.

Chị Hồ Thị Hương, ở xã Khe Sanh, cho biết trước đây một số người trong thôn vẫn còn chủ quan, chỉ rửa vết thương hoặc sử dụng các phương pháp dân gian khi bị chó cắn. Sau khi được cán bộ y tế hướng dẫn, gia đình chị đã chủ động tiêm phòng cho chó và xác định sẽ đến cơ sở y tế ngay nếu không may bị chó, mèo cắn. “Qua buổi truyền thông, tôi biết bệnh dại rất nguy hiểm và khi đã phát bệnh thì không thể cứu chữa. Vì vậy, gia đình tôi đã chủ động đưa chó đi tiêm phòng đầy đủ và nếu không may bị chó, mèo cắn thì sẽ đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn, tiêm vắc xin, không tự chữa ở nhà như trước nữa”, chị Hương chia sẻ.

Bác sĩ CKI Huỳnh Công Hùng, Trưởng khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, cho biết bệnh dại có thể phòng ngừa nếu người dân xử trí đúng ngay sau phơi nhiễm. Người bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh dại cắn cần rửa kỹ vết thương dưới vòi nước với xà phòng trong ít nhất 15 phút, sát khuẩn và đến ngay cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ, tư vấn tiêm vắc xin và huyết thanh kháng dại khi cần thiết. Tuyệt đối không chờ xuất hiện triệu chứng mới đi tiêm và không tự điều trị bằng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng.

“Để phòng bệnh từ cộng đồng, mỗi gia đình cần quản lý tốt chó, mèo; không thả rông vật nuôi, thực hiện tiêm vắc xin phòng Dại hằng năm và thông báo cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan thú y khi phát hiện động vật có biểu hiện bất thường. Người dân cũng cần hướng dẫn trẻ em không trêu chọc, tiếp xúc với động vật lạ”, bác sĩ Hùng khuyến cáo.

Bệnh dại là một trong những bệnh nguy hiểm nhưng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu; tuy nhiên, hoàn toàn có thể phòng ngừa được. Vì vậy, với sự chủ động của người dân, cùng với nỗ lực của ngành Y tế, ngành thú y, chính quyền địa phương và cộng đồng sẽ góp phần kiểm soát bệnh dại, bảo vệ sức khỏe nhân dân và hướng tới mục tiêu không còn những trường hợp tử vong đáng tiếc do căn bệnh này gây ra.

Bích Nga