QTO - Mặc dù tình hình dịch bệnh truyền nhiễm trên địa bàn cơ bản được kiểm soát, song nguy cơ bùng phát vẫn hiện hữu, nhất là trong bối cảnh hệ thống y tế cơ sở đang trong giai đoạn chuyển tiếp. Vì vậy, việc củng cố năng lực tuyến cơ sở được xem là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả chương trình tiêm chủng mở rộng (TCMR).

Dịch bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ, không thể chủ quan

Từ đầu năm 2026 đến nay, tình hình các bệnh truyền nhiễm trên địa bàn tỉnh được kiểm soát khá tốt và duy trì ổn định, không ghi nhận các bệnh dịch nguy hiểm nhóm A, các bệnh truyền nhiễm có xu hướng giảm so với cùng kỳ, như sốt xuất huyết, sởi, thương hàn, cúm, quai bị...; chủ yếu chỉ ghi nhận các trường hợp tản phát.

Đoàn giám sát của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh kiểm tra tình hình phòng, chống dịch bệnh thủy đậu tại xã Hướng Lập - Ảnh: H.L

Tuy nhiên, một số bệnh có xu hướng gia tăng, đáng chú ý là tay chân miệng tăng 5,6 lần (119/21 ca) và thủy đậu tăng 1,2 lần (258/222 ca). Trên địa bàn đã ghi nhận một số ổ bệnh nhỏ tại cộng đồng và trường học, gồm 2 ổ bệnh tay chân miệng tại phường Nam Đông Hà và xã Vĩnh Định; ổ bệnh thủy đậu tại phường Nam Đông Hà (11 ca) hiện tại ổ bệnh đã kết thúc, ổ bệnh thủy đậu xã Hướng Lập (58 ca), song đều được phát hiện sớm, điều tra và xử lý kịp thời, không để lan rộng, trong tháng 3/2026 ghi nhận 1 ca tử vong có liên quan đến bệnh dại tại xã Kim Phú.

“Những yếu tố này cho thấy, mặc dù tình hình chung đang được kiểm soát, nguy cơ dịch bệnh vẫn luôn hiện hữu, đòi hỏi các cấp, ngành và địa phương không được chủ quan, cần tiếp tục duy trì và nâng cao hiệu quả các biện pháp phòng, chống dịch trong thời gian tới”, ông Nguyễn Ngọc Ánh, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh nhận định.

Củng cố y tế cơ sở-chìa khóa nâng cao hiệu quả tiêm chủng

Trong giai đoạn chuyển tiếp, hệ thống y tế cơ sở đang gặp không ít khó khăn. Nhân lực các trạm y tế(TYT)chưa được kiện toàn, việc bố trí cán bộ phụ trách các chương trình một số trạm những ngày đầu chưa kịp thời, đặc biệt ở lĩnh vực y tế dự phòng, trong khi khối lượng công việc của TYT tăng nhiều hơn so với trước đây, gây áp lực cho tuyến xã trong giai đoạn chuyển tiếp. Việc không còn trung tâm y tế khu vực phần nào ảnh hưởng đến tính kịp thời và liên tục trong chỉ đạo, hỗ trợ, triển khai chuyên môn tuyến cơ sở, nhất là trong xử lý các tình huống dịch phát sinh.

Theo ông Đỗ Xuân Tính, Giám đốc TYT xã Bắc Trạch, địa bàn duy trì tiêm chủng tại 4 điểm trạm. Hiện nay, việc cập nhật khai báo bệnh, dịch bệnh truyền nhiễm trên hệ thống theo quy định tại Thông tư số 54/2015/TT-BYT của một số nơi, đặc biệt các cơ sở khám, chữa bệnh còn chậm, gây khó khăn trong việc giám sát. Đề nghị các đơn vị thực hiện nghiêm túc để các TYT chủ động hơn trong công tác phòng, chống dịch tại địa bàn quản lý. Tại một số TYT, nhân lực phụ trách tiêm chủng còn mới, cần được tập huấn thêm về chuyên môn và kỹ năng sử dụng phần mềm.

Từ chương trình tiêm chủng mở rộng, nhiều trẻ em được bảo vệ trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm - Ảnh: H.L

Bên cạnh đó, một số TYT vẫn còn hạn chế về năng lực triển khai giám sát chủ động, phát hiện sớm và xử lý ổ dịch, do vừa phải thích ứng với mô hình tổ chức mới, vừa đảm nhận nhiều nhiệm vụ cùng lúc. Ngoài ra, nguồn lực về kinh phí, trang thiết bị, vật tư và hóa chất phòng, chống dịch tại cơ sở còn thiếu và chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai các biện pháp phòng dịch theo hướng chủ động. Đây là những thách thức cần được quan tâm tháo gỡ để củng cố và nâng cao năng lực hệ thống y tế cơ sở trong tình hình mới.

Ông Trần Anh Tuấn, Giám đốc TYT xã A Dơi chia sẻ: Trước mắt, trong giai đoạn chuyển tiếp này, TYT xã Khe Sanh vẫn là điểm chính, đảm nhận việc bảo quản và điều phối vắc-xin. Với những đơn vị chưa đủ điều kiện bảo quản như TYT xã A Dơi, chỉ nhận vắc-xin về trong đợt TCMR như trước đây. Còn đối với công tác phòng, chống dịch bệnh trên địa bàn, hiện xã A Dơi đang xây dựng kế hoạch, chờ bố trí kinh phí để sớm triển khai nhằm chủ động hơn trong công tác này.

Gỡ khó từ cơ sở

Trước thực tế đó, CDC tỉnh đã ban hành các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo và tăng cường các đợt giám sát, hỗ trợ trực tiếp tại các TYT, tập trung vào các nội dung then chốt, như: Kiểm tra, hướng dẫn công tác giám sát và báo cáo bệnh truyền nhiễm; hỗ trợ điều tra, xử lý ca bệnh, ổ bệnh; lấy mẫu xét nghiệm; đồng thời đẩy mạnh truyền thông, hướng dẫn vệ sinh môi trường và phòng bệnh tại cộng đồng.

Lãnh đạo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh giám sát việc bảo quản vắc-xin tại các trạm y tế - Ảnh: T.T

Trong các ngày 5-8/4/2026, đoàn giám sát, hỗ trợ tại TYT các xã: Đakrông, Lao Bảo, Cam Lộ, Hướng Hiệp, Khe Sanh, Tân Lập và từ ngày 14-19/4 đối với TYT các xã: Đồng Lê, Tuyên Bình, Trường Sơn, Quảng Ninh, Bắc Trạch, Phong Nha, Trung Thuần, Quảng Trạch. Qua các đợt giám sát đã được kịp thời hướng dẫn năng lực chuyên môn, kỹ năng xử lý tình huống dịch của cán bộ y tế tuyến xã cơ bản được củng cố, đặc biệt trong điều kiện không còn tuyến huyện.

“Hoạt động này không chỉ mang tính kiểm tra, giám sát mà còn là quá trình hỗ trợ “cầm tay chỉ việc”, góp phần tăng cường sự kết nối, chỉ đạo trực tiếp từ tuyến tỉnh đến cơ sở, giúp các địa phương nâng cao tính chủ động trong giám sát, phát hiện sớm, xử lý kịp thời và kiểm soát hiệu quả dịch bệnh ngay từ tuyến đầu, qua đó hạn chế tối đa nguy cơ bùng phát và lan rộng trong cộng đồng”, ông Nguyễn Ngọc Ánh, Phó Giám đốc CDC tỉnh khẳng định.

Tiêm chủng mở rộng là một trong những dự án quan trọng thuộc Chương trình mục tiêu y tế quốc gia, góp phần bảo vệ trẻ em trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Các loại vắc-xin trong chương trình đều được cung cấp miễn phí, bảo đảm an toàn và hiệu quả.

Hương Lê