Trước sự gia tăng sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, đặc biệt trong nhóm thanh thiếu niên, công tác truyền thông phòng, chống tác hại thuốc lá đang được ngành Y tế Quảng Trị đẩy mạnh nhằm giúp người dân nhận diện rõ những nguy cơ tiềm ẩn của các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới. Bởi phía sau sự tiện lợi, hình thức bắt mắt là những tác động không nhỏ đến sức khỏe người sử dụng và cộng đồng.

Mối nguy tiềm ẩn đối với sức khỏe cộng đồng

Trong những năm gần đây, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang có xu hướng gia tăng sử dụng, đặc biệt trong giới trẻ. Dù được quảng bá với nhiều hình thức khác nhau, thậm chí gắn với quan niệm sai lầm rằng “ít độc hại hơn” hoặc “giúp cai thuốc lá”,… nhưng thực tế các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới này tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe người sử dụng và cộng đồng.

Các nghiên cứu cho thấy, thuốc lá điện tử vẫn chứa nicotine – chất gây nghiện mạnh, có khả năng gây lệ thuộc và ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển não bộ, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên. Việc sử dụng thuốc lá điện tử có thể gây tổn thương đường hô hấp, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nguy hiểm, đồng thời có thể dẫn đến các tình trạng như ngộ độc, rối loạn thần kinh, co giật, ảo giác và nhiều biến chứng sức khỏe khác.

Thuốc lá điện tử có chứa các thành phần hóa chất rất độc hại cho sức khỏe

Một trong những quan niệm sai lầm phổ biến hiện nay là cho rằng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có thể hỗ trợ cai thuốc lá truyền thống. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng khoa học thuyết phục khẳng định các sản phẩm này giúp người hút thuốc cai nghiện hiệu quả. Ngược lại, việc tiếp tục đưa nicotine vào cơ thể có thể khiến người sử dụng, đặc biệt là người trẻ tuổi, dễ hình thành thói quen và lệ thuộc vào nicotine.

Điểm đáng lo ngại của thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng là thành phần sử dụng rất đa dạng, có thể chứa nhiều loại hương liệu, hóa chất khác nhau ngoài nguyên liệu thuốc lá thông thường. Việc phối trộn các thành phần này tạo ra nguy cơ bị lợi dụng để đưa thêm các chất gây nghiện, thậm chí ma túy vào sản phẩm. Người sử dụng có thể tự ý thay đổi thành phần, nồng độ nicotine hoặc bổ sung các chất khác mà khó kiểm soát, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Tại Việt Nam, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có xu hướng gia tăng, nhất là trong nhóm học sinh, sinh viên tại các khu vực đô thị. Một bộ phận thanh thiếu niên vẫn còn nhận thức chưa đầy đủ, cho rằng thuốc lá điện tử “an toàn hơn” hoặc “ít độc hại hơn” thuốc lá truyền thống. Đây là nhận thức sai lệch, có thể làm gia tăng nguy cơ nghiện nicotine và kéo theo nhiều hệ lụy về sức khỏe, hành vi, lối sống của giới trẻ.

Đáng chú ý, thời gian gần đây, thuốc lá điện tử với hình thức, mẫu mã đa dạng đang có dấu hiệu xâm nhập vào môi trường học đường, tác động tiêu cực đến học sinh – lứa tuổi còn thiếu kinh nghiệm, dễ tò mò và bị lôi cuốn bởi những sản phẩm mới lạ. Việc sử dụng các sản phẩm chứa nicotine và chất gây nghiện trong học đường đang trở thành vấn đề cần được quan tâm, kiểm soát chặt chẽ.

Tăng cường truyền thông phòng, chống tác hại thuốc lá điện tử

Nhằm chủ động phòng, chống tác hại của thuốc lá nói chung và thuốc lá điện tử nói riêng, thời gian qua, Ban Chỉ đạo Phòng, chống tác hại thuốc lá tỉnh Quảng Trị đã triển khai nhiều hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe nhằm nâng cao nhận thức của người dân, từng bước giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trên địa bàn.

Ban Chỉ đạo PCTHTL tỉnh tăng cường truyền thông phòng chống tác hại thuốc lá, thuốc lá điện tử trong cộng đồng

Thông qua các hoạt động truyền thông tại cộng đồng, cơ sở y tế, trường học và các cơ quan, đơn vị, người dân được cung cấp thông tin về những nguy cơ, tác hại của thuốc lá điếu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới. Đồng thời, các đơn vị, địa phương được đề nghị tăng cường tuyên truyền, xây dựng môi trường không khói thuốc, ngăn ngừa việc sử dụng các sản phẩm thuốc lá mới, nhất là trong cơ sở giáo dục, cơ quan, công sở.

Ban Chỉ đạo Phòng, chống tác hại thuốc lá tỉnh Quảng Trị (Cơ quan thường trực là Sở Y tế) đề nghị các sở, ban, ngành, đoàn thể, cơ quan truyền thông và các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông về tác hại của thuốc lá; tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý các trường hợp mua bán, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, shisha theo quy định.

Tại các cơ sở y tế, công tác truyền thông về tác hại của các sản phẩm thuốc lá mới tiếp tục được chú trọng, hướng tới người bệnh, người nhà người bệnh và cộng đồng, góp phần nâng cao ý thức phòng tránh, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Với những tác hại nghiêm trọng đã được cảnh báo, Việt Nam đã thực hiện các biện pháp cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Đây là giải pháp quan trọng để ngăn chặn sự gia tăng của các sản phẩm thuốc lá mới, đặc biệt trong nhóm thanh thiếu niên.

Bảo vệ sức khỏe cộng đồng bắt đầu từ việc nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi. Mỗi người dân cần hiểu rõ rằng tất cả các sản phẩm thuốc lá đều gây hại, trong đó thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng không phải là lựa chọn an toàn. Việc nói không với thuốc lá chính là góp phần xây dựng môi trường sống lành mạnh, văn minh và bền vững.

Mai An