Những năm qua, công tác phòng, chống tác hại thuốc lá (PCTHTL) trên địa bàn tỉnh Quảng Trị được các cấp, ngành quan tâm triển khai đồng bộ, góp phần nâng cao nhận thức của người dân, xây dựng môi trường không khói thuốc và từng bước giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong cộng đồng. Tuy nhiên, tình trạng hút thuốc lá, nhất là ở nam giới và hút thuốc lá thụ động vẫn còn phổ biến, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn của các cấp, ngành và toàn xã hội.

Theo kết quả điều tra thực trạng sử dụng thuốc lá ở người từ 15 tuổi trở lên trên địa bàn tỉnh năm 2024, thuốc lá điếu vẫn là loại thuốc lá được sử dụng phổ biến nhất. Tỷ lệ hút thuốc chung dao động từ 16,1% - 20%; trong đó, tỷ lệ hút thuốc ở nam giới trưởng thành từ 32,1% - 36,7%, cao hơn nhiều so với nữ giới (0,1% - 3,3%). Đáng chú ý, tuổi trung bình bắt đầu hút thuốc là 19,6 tuổi, trong đó hơn một nửa số người hút thuốc bắt đầu trước tuổi 20.

Khảo sát cũng cho thấy khoảng 36,9% người hút thuốc đã từng cố gắng cai thuốc trong vòng 12 tháng qua. Phần lớn lựa chọn tự cai không cần hỗ trợ, với lý do chủ yếu là nhận thức được tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe. Đối với thuốc lá điện tử, mặc dù tỷ lệ sử dụng hiện nay còn thấp nhưng số người biết đến loại sản phẩm này đang có xu hướng gia tăng, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các hành vi sử dụng trong giới trẻ nếu không được kiểm soát hiệu quả.

Nhìn chung, tỷ lệ hút thuốc lá trên địa bàn tỉnh có xu hướng giảm so với những năm trước, nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá ngày càng được nâng lên. Tuy nhiên, tỷ lệ hút thuốc ở nam giới vẫn ở mức cao, tình trạng hút thuốc thụ động tại gia đình và nơi công cộng vẫn còn diễn ra, đặt ra yêu cầu tiếp tục tăng cường truyền thông, can thiệp và thực thi nghiêm các quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Công tác tuyên truyền PCTHTL đến người nhà và người bệnh được đẩy mạnh tại các đơn vị y tế trên địa bàn tỉnh Quảng Trị

Với vai trò là đơn vị đầu mối tham mưu và triển khai các hoạt động PCTHTL, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã chủ động phối hợp với các sở, ngành, địa phương tổ chức thực hiện các văn bản chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh. Các cơ quan, đơn vị đã xây dựng kế hoạch triển khai hằng năm, lồng ghép nội dung PCTHTL vào các chương trình công tác; đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến quy định của pháp luật đến cán bộ, công chức, viên chức và các tầng lớp nhân dân.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai công tác PCTHTL ở một số địa phương, đơn vị vẫn chưa đồng đều do quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; sự phối hợp giữa các ngành, các cấp có thời điểm chưa chặt chẽ; công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm và chế độ thông tin, báo cáo chưa được duy trì thường xuyên.

Trong giai đoạn 2023 - 2025, nhiều hoạt động PCTHTL được triển khai đồng bộ với sự tham gia của các sở, ngành và địa phương. Toàn tỉnh đã tổ chức 3 lễ phát động hưởng ứng phòng, chống tác hại thuốc lá tại các điểm du lịch không khói thuốc với sự tham gia của khoảng 450 đại biểu; tổ chức 30 đợt thanh tra, kiểm tra, giám sát tại 178 cơ quan, đơn vị. Nội dung kiểm tra tập trung vào việc xây dựng môi trường làm việc không khói thuốc, treo biển cấm hút thuốc, công tác tuyên truyền pháp luật và trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Song song với đó, các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh tiếp tục duy trì và đẩy mạnh hoạt động truyền thông, tư vấn cai nghiện thuốc lá cho người bệnh và người nhà người bệnh; xây dựng môi trường khám, chữa bệnh không khói thuốc, góp phần lan tỏa lối sống lành mạnh trong cộng đồng.

Giảm tỷ lệ hút thuốc lá không chỉ là mục tiêu của ngành y tế mà còn là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tác hại thuốc lá sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe Nhân dân, giảm gánh nặng bệnh tật, nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của tỉnh Quảng Trị trong những năm tới.

Lê Dung