Trong những năm qua, công tác nuôi dưỡng, điều trị và phục hồi chức năng cho đối tượng bảo trợ xã hội đặc thù tại Trung tâm Nuôi dưỡng người tâm thần Nam Quảng Trị đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa phác đồ y khoa và các mô hình lao động trị liệu, đơn vị đã giúp nhiều bệnh nhân ổn định sức khỏe, từng bước tái hòa nhập cộng đồng.

Nỗ lực trong điều kiện khó khăn

Trung tâm Nuôi dưỡng người tâm thần Nam Quảng Trị hiện đang quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng 109 bệnh nhân. Trong số này có 16 bệnh nhân nữ và 93 bệnh nhân nam, hầu hết là người khuyết tật thần kinh tâm thần đặc biệt nặng. Đặc thù của nhóm bệnh nhân này là bị rối loạn tri giác, trí nhớ, cảm xúc, khó kiểm soát hành vi và có những biểu hiện bất thường về lời nói, hành động. Trong số đối tượng đang được nuôi dưỡng, có nhiều người là thân nhân liệt sĩ, người có công, đối tượng thuộc hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số vùng sâu, vùng xa.

Hướng dẫn bệnh nhân tập luyện với các thiết bị phục hồi chức năng nhằm cải thiện sức khỏe thể chất và tâm lý - Ảnh: K.S

Ông Nguyễn Thanh Chương, Giám đốc trung tâm cho biết: “Đội ngũ cán bộ hiện cơ bản đáp ứng yêu cầu chăm sóc, trị liệu. Tuy nhiên, đơn vị vẫn gặp khó khăn trong việc tuyển dụng bác sĩ chuyên khoa. Về cơ sở vật chất, do đã sử dụng trên 10 năm nên nhiều hạng mục xuống cấp nghiêm trọng, nhất là khu ở bệnh nhân nam, hệ thống vệ sinh và nhà văn hóa. Dù được quan tâm sửa chữa, cơ sở hạ tầng vẫn còn nhiều bất cập, trang thiết bị y tế chưa đầu tư tương xứng với quy định. Năm 2025, dù nhận tài trợ thiết bị phục hồi chức năng từ tổ chức MCNV, nhưng việc thiếu phòng tập riêng biệt, phải dùng chung nhà văn hóa đã gây bất tiện cho bệnh nhân”.

Xác định chăm sóc người tâm thần không chỉ là điều trị thuốc mà còn phải phục hồi hành vi, trung tâm đã triển khai quyết liệt các hoạt động lao động trị liệu và văn hóa-thể thao. Đây là liệu pháp quan trọng giúp người bệnh rèn luyện kỹ năng lao động đơn giản, đánh thức cảm xúc thông qua hoạt động thực tế. “Chúng tôi chú trọng các mô hình như dạy may cho hơn 20 bệnh nhân, chăn nuôi gia cầm, trồng hoa và chăm sóc cây cảnh. Những hoạt động này giúp bệnh nhân cảm thấy mình vẫn có ích cho xã hội”, ông Chương thông tin thêm.

Hiệu quả từ mô hình trị liệu đặc thù

Các hoạt động văn nghệ, thể thao tại trung tâm được duy trì tổ chức 3 lần mỗi tuần theo nhóm giới tính và tình trạng sức khỏe. Vào các dịp lễ, Tết, đơn vị tổ chức trò chơi dân gian, giao lưu bóng chuyền và thi “Rung chuông vàng”, tạo môi trường thân thiện giúp bệnh nhân ổn định tâm lý rõ rệt. Điển hình như trường hợp anh H.A.T (SN 1986, trú tại xã Hiếu Giang) bị rối loạn tâm thần do tai nạn. Sau 4 năm điều trị và tích cực tham gia trị liệu, hiện sức khỏe anh đã hồi phục hơn 80%. Bà Phan Thị Tín, mẹ anh T. chia sẻ, gia đình rất trân trọng sự chăm sóc tận tình của đội ngũ cán bộ trung tâm đã giúp con trai bà dần ổn định.

Bệnh nhân tại trung tâm tham gia lớp dạy nghề may, một phần trong hoạt động lao động trị liệu giúp phục hồi chức năng hành vi - Ảnh: K.S

Hằng năm, trung tâm ghi nhận nhiều bệnh nhân hồi phục, đủ điều kiện bàn giao về gia đình để tái hòa nhập cộng đồng. Để đạt kết quả này, Giám đốc Nguyễn Thanh Chương cho biết đơn vị đang chú trọng phối hợp 3 yếu tố then chốt: Gia đình cần thường xuyên thăm hỏi, xóa bỏ mặc cảm để cùng hỗ trợ người bệnh sau điều trị; chính quyền các cấp cần có chính sách đãi ngộ đặc thù cho cán bộ ngành tâm thần và đẩy mạnh tuyên truyền xóa bỏ kỳ thị trong cộng đồng; cần sớm đầu tư nâng cấp hạ tầng, xây dựng phòng ở thân thiện và bổ sung trang thiết bị y tế hiện đại phục vụ trị liệu.

Đánh giá về mô hình này, Phó Giám đốc Sở Y tế Hồ Tân Cảnh cho rằng: “Việc kết hợp chặt chẽ giữa điều trị y tế và phục hồi chức năng tâm lý tại Trung tâm Nuôi dưỡng người tâm thần Nam Quảng Trị là cách làm hiệu quả, phù hợp với thực tiễn địa phương. Mô hình này không chỉ giúp ổn định bệnh lý mà còn hỗ trợ người bệnh sớm tái hòa nhập cộng đồng, giảm bớt áp lực điều trị cho các cơ sở y tế tuyến trên”.

Những kết quả đạt được thời gian qua của trung tâm là cơ sở quan trọng, song để mang tính bền vững, rất cần sự chung tay, hỗ trợ thiết thực hơn nữa từ các cấp, các ngành và toàn xã hội.

Kô Kăn Sương (Báo Quảng Trị)