Để đẩy lùi hủ tục “đẻ chòi” của phụ nữ đồng bào dân tộc Pa Kô, bác sĩ Hồ Thị Việt cùng đồng nghiệp đã lặn lội đến từng bản làng heo hút để “đi từng ngõ, gõ từng nhà” tuyên truyền, vận động dân bản dần xóa bỏ hủ tục đã đeo đẳng dưới những mái nhà sàn từ thuở lập bản, lập làng.
Đến bây giờ, trong sâu thẳm ký ức của bác sĩ Hồ Thị Việt vẫn không thể quên những năm tháng gắn bó với Phòng khám khu vực Tà Rụt (xã Tà Rụt). Ngày bác sĩ Việt về nhận công tác, xung quanh phòng khám là vùng rừng hoang rậm thâm u. Thú rừng như hươu, nai, thỏ, gà rừng… còn vào đến tận ngọn đồi phía sau phòng khám nhởn nhơ kiếm ăn mà không mảy may hoảng sợ bóng người.
Bác sĩ Hồ Thị Việt đang khám, chữa bệnh cho bệnh nhân tại Bệnh viện đa khoa khu vực Hướng Hóa - Ảnh: S.H
Năm 1996, bác sĩ Việt được phân công về công tác tại Phòng khám khu vực Tà Rụt. Sau vài ngày ổn định nơi ăn, chốn ở, bác sĩ cùng đồng nghiệp bắt tay vào xây dựng kế hoạch hành động để triển khai có hiệu quả chương trình tiêm chủng mở rộng; phòng các loại bệnh lây truyền theo mùa… Và có một kế hoạch với thời gian thực hiện tính bằng “chục năm” được bác sĩ Hồ Thị Việt cùng tập thể y, bác sĩ của phòng khám nung nấu, ấp ủ và ưu tiên hàng đầu, đó là cố gắng đẩy lùi hủ tục, từng bước “kéo” người dân đến Phòng khám khu vực Tà Rụt khi đau ốm, bệnh tật, sinh nở…
Việc đầu tiên mà bác sĩ Hồ Thị Việt bắt tay vào làm ngay là xóa bỏ hoàn toàn việc phụ nữ đến kỳ sinh nở phải tự mình ra dựng lều ở bờ suối. Rất nhiều trường hợp tử vong thương tâm cho cả mẹ lẫn con sau khi sinh bởi các loại bệnh tật như hậu sản, uốn ván trẻ sơ sinh, tai biến sản khoa sau sinh…
Nhận công tác tại địa phương, mỗi lần có ca dựng lều bên suối để sinh nở, bác sĩ Việt cùng đồng nghiệp nhanh chóng đến hỗ trợ cho sản phụ. Sau đó, tìm đến tận gia đình để tuyên truyền, vận động rồi thuyết phục họ mang sản phụ về Phòng khám khu vực Tà Rụt để được chăm sóc y tế cẩn thận.
Ban đầu, một vài gia đình phản đối vì cho rằng đó là luật tục của bản làng tồn tại từ lâu đời nên không thể phá bỏ. Nhưng rồi, phương pháp tuyên truyền theo kiểu “mưa dầm thấm lâu” đã dần thuyết phục được bà con. Mặt khác, bác sĩ Việt cũng tìm gặp già làng, trưởng bản, người có uy tín để tuyên truyền, vận động.
Việc thứ hai mà bác sĩ Việt cùng tập thể y, bác sĩ phòng khám làm được đó là vận động đồng bào dân tộc Pa Kô tại địa phương và các xã lân cận đến Phòng khám khu vực Tà Rụt để khám, chữa bệnh thay vì cúng giàng, cúng ma khi ốm đau, bệnh tật.
Sau 22 năm gắn bó với mảnh đất Tà Rụt, đến năm 2018, bác sĩ Hồ Thị Việt về công tác tại Bệnh viện đa khoa khu vực Hướng Hóa cho đến bây giờ. Tại đơn vị mới, nữ bác sĩ này lại tiếp tục thực hiện nhiệm vụ khám chữa bệnh cho đồng bào dân tộc Bru-Vân Kiều, Pa Kô trên địa bàn xã Khe Sanh cùng nhiều xã khác.
Sỹ Hoàng (Báo Quảng Trị)